HD Teknolojisi

HD'nin orjinal olarak tanimlandigi tarih, Japonlarin saniyede 30 kare gösterimiyle çalisan 1125 satir TV standardini gelistirmis oldugu 1980lere dayanir. Japonya, bu standardi 1981'de Cezayir'deki bir uluslararasi televizyon mühendisleri toplantisinda sunarken, Japonya Yayim Sirketi analog HDTV sistemini 1983'te Isviçre'deki bir konferansta sunmustur. 1990'larin basinda, Japon sistemi ABD'de standart #240M olarak standardize edilmistir.Tarihsel olarak, yüksek tanimlamali televizyon , ilk baslarda deneysel amaçli kullanilan ve mekanik olarak okunan 15 ile 240 satir çözünürlükteki sistemin yerini 1930'larda alan televizyon standardini belirtmek amaciyla ortaya çikmis bir tabirdir. Bu mekanik okumali sistemlerin bas savunucusu Ingiliz John Logie Baird'dir; fakat bu istemin yerini, kisa zamanda, tamamiyla elektronik yapilardan olusan ve Philo T. Farnsworth ve Vladimir Zworykin gibi mühendislerce gelistirilen sistem almistir.

Tarihte ilk olarak ABD, düzenli yayimlama servisini, 1936'da Alexandra Sarayi'ndaki 25 kare/sn gösterimli 405 satirlik sistemden saglamistir. Birlesik Devletler'in Ulusal Televizyon Sistemi Komitesi (NTSC standardinin adlandirildigi) 1940'ta 30 kare/sn gösterimli 525 satirlik sistemi standart kabul etmis, ve 1 Temmuz 1941'den itibaren düzenli yayina geçmistir. NTSC standardi ilk olarak 1950'de 441 satirlik renkli sistemle güncellenmis, daha sonra 1953'te ise 29.97 kare/sn gösterimli 525 satirlik renkli sistem kabul edilmis ve günümüze kadar kullanilmistir. PAL (Phase Alternating Line) 25 kare/sn gösterimi ve 625 satiriyla 1950'lerin sonunda gelistirilmistir. SECAM (Sequential Colour Avec Memoir) ayni sistem özellikleriyle Fransa tarafindan PAL'a rakip olarak gelistirilmistir. SECAM Fransa, onun kolonisel bölgeleri, Sovyetler Birligi ve Çin Halk Cumhuriyeti ile onun uydusu olan komünist hükümetlerce kullanilmistir.

FESTİVAL HABERLERİ

ETKİNLİKLER > Kasım09

SİNEMA YAZILARI

SİNEMA TEKNOLOJİSİ

Geçerli yüksek tanimlamali video standardi, Amerikan yayimcilarinin istegi üzerine 1987'de Federal Iletisim Komisyonu'nda (FCC) ileri düzey televizyon çalismalarinda tanimlanmistir. Gelismis Televizyon Sistemleri Komitesi'nce yapilan Federal Iletisim Komisyonu çalismalarinda aralikli 1080 satir maksimum 30 kare/sn videodan (teknik olarak orjinal analog NHK 1125/30 kare/sn. sisteminin yeni nesli olan), sürekli okumali maksimum 60 kare/sn lik 720 satir videoya kadar araliklarda degisen standartlar kullanilmistir. Federal Iletisim Komisyonu resmi olarak 1996'da ATSC standardini ( HD ve SD video standartlarini da içeren) kabul etmis, ve ilk yayin 28 Ekim 1998'de yapilmistir.

Yüksek tanimlamali (HD) sinyallerin görüntülenebilmesi için yüksek-tanimlamali bir televizyon ya da bilgisayar monitörü gerekmektedir. Yüksek-tanimlamali video orani 16:9 (1.78:1)'dir. Siradan bir genis ekran film çekiminin bugünkü orani tipik olarak 1.85:1 veya 2.40:1'dir. Standart-tanimlamali televizyonun (SDTV) orani ise 4:3 (1.33:1)'dir.

Yüksek-tanimlamali televizyon (HDTV) 1080 veya 720 satirdir. Buna karsilik, siradan bir dijital televizyon (DTV) ise 486 satir (NTSC'nin tanimli oldugu) veya 576 satirdir(PAL/SECAM'in tanimli oldugu). Fakat, HD dijital olarak yayinlandigindan, sunumu bazen DTV ile karismaktadir. Ayrica, su andaki DVD kalitesi yüksek-tanimlamali degildir; ancak yüksek-tanimlamali disk sistemleri olan HD-DVD ve Blu-ray'in 2006'da satisa sunulmasi beklenmektedir.

Dünya 60 yildan fazla bir süre PAL, NTSC, SECAM ile analog olarak transfer yapmistir. Fakat HD formatlarini da kapsayan dijital yayinin gelisimiyle birlikte gelecek yillarda analog aktarimdan tamamen vazgeçilecek ve NTSC, PAL ve SECAM tarih olacaktir.

Bir yayin için en uygun formatin ne olacagi, kayit yapilacak ortama ve içerigin karakteristiklerine göre degisir. Çözülümün oldugu kadar, alan ve kare hizinin da kaynakla örtüsmesi gerekir. Diger bir yandan, çok yüksek bir çözülüm var olandan çok daha fazla bir bant-genisligi gerektirebilir. Bu durumda bütün dijital HDTV sistemlerinde kullanilan “kayipli sikistirmalar” sonucunda resimde bozulmalar olusacaktir.

Genis ekran gösterim amaçli fotografik film genel olarak yüksek çözülüme sahiptir ve 24 kare/sn'de fotograflanmistir. Var olan bant-genisligine, detay miktarina ve resimdeki harekete göre, bu durumda video transferi için en uygun format ya 720p24 ya da 1080p24'tür. PAL sistemini kullanan ülkelerin televizyonlarinda gösterildiginde, film %4 oraninda hizlandirilarak saniyede 25 kare gösterim haline getirilmelidir. NTSC standardini kullanan ülkelerde (60 kare/sn.) “3:2 düsürme”( 3:2 pulldown ) seklinde adlandirilan bir teknik kullanilmaktadir. Bir film karesi 3 video alani için tutulur (1/20 saniye) ve daha sonra bir sonraki kare 2 video alani için tutulur (1/30 saniye) ve daha sonra ayni döngü tekrarlanir; böylece 2 film karesinin 1/12 saniyede gösterildigi istenilen dogru film hizina ulasilir.

Daha eski (HDTV öncesi) Betacam SP gibi video kayitlari genellikle ya 480i60 ya da 576i50 formundadir. Bunlar daha yüksek çözünürlükte bir formata (720i) yükseltgenebilir, ancak alisilmis 720p formatina ulasmak için hayal çizgilerinin kaldirilmasi görüntüyü bozabilir ve en son çiktinin çözülümünü azaltacak olan filtreleme isleminin yapilmasini gerektirebilir.

Sinema-disi HDTV video kayitlari ya 720p ya da 1080i formatinda yapilir. Eger televizyon yayini amaçliysa, format yayin sirketine baglidir, ancak baska durumlarda format seçimi birçok faktöre bagli olarak degisecektir. Genel olarak, ardarda alanlari kullandigindan, 720p hizli aksiyon için çok daha uygundur; çünkü 1080i halkalandirilmis ( Interlaced) alanlari kullandigindan hizli harekette görüntü bozulmasina yol açabilir. Ayrica, 720p, HD videonun internet dagitiminda çok daha sik kullanilmaktadir; çünkü bütün bilgisayar monitörleri süreklidir ve grafik kartlari çogunlukla videonun gerçek zamanda de-interlace edilmesi görevini görür. 720p videonun 1080i veya 1080p'ye göre daha az ölçüde bir depolanma ve dekode edilme gereksinimleri vardir, ve az sayida insan scaling yapmadan 1920x1024 çözülümündeki görüntüyü elde edebilir. 720p tam çözünürlükte 250$'in altinda bulunabilen alisildik bir 1280x1024 LCD'de görüntülenebilir. 1080i çözünürlüge kendiliginden sahip olan bir LCD ise hala bin dolardan fazlaya mal olmaktadir.

Kuzey Amerika'da, Fox, ABC ve ESPN ( ABC ve ESPN Disney'e aittir) su anda 720p içerikli yayin yapmaktadir. NBC, Universal-HD (her ikisi de General Electric'e aittir, CBS, HBO-HD, INHD, HDNet ve TNT ise 1080i ile yayin yapmaktadirlar.

HDCAM / HDCAM SR

1997'de sunulan, 8-bit DCT sikistirilmis 3:1:1 kayit kullanan, 720p veya 1080i-uyumlu (1920x1080) çözünürlükte, ve 24 ve 23.976 PsF(progressive segmented frame) modlarini ekleyen HDCAM , Dijital Betacam'in HDTV versiyonudur. Kayit edilen video bithizi 144 Mbit/s'dir. Ses de AES/EBU 20-bit/48 kHz dijital sesinin 4 kanaliyla benzerdir. Sony'nin sinematik CineAlta ürünlerinde kullanilmaktadir.

HDCAM SR 2003'te sunulmustur ve daha yüksek yogunluklu teyp kullanir ve 4:4:4 RGB'de 440 Mbit/s bithizinda kayit yapabilir. Artirilmis bithizi (HDCAM'e göre) HDCAM SR'in HDSDI sinyalinin (1920x1080) bantgenisliginin çok daha fazlasini algilamasini saglar.

Bazi HDCAM SR VTR'ler tek bir 4:4:4 sirasinda daha az sikistirmayi ya da iki 4:2:2 video sirasini ayni anda gerçeklestirebilmek için 2x modunda 880Mbit/s bithizini kullanabilirler. HDCAM SR sikistirma için MPEG-4 Stüdyo Profili'ni kullanir ve ses kanallarini 12'ye kadar çikarabilir.

Bazi HDCAM VTRlerin teyp genisligi Dijital Betacamle aynidir: S için 40 dakika, L için 124 dakikaya kadar. 24p modunda bu süreler sirasiyla 50 ve 155 dakikaya çikar.

440 Mbit/s moda SQ, 880 Mbit/s moda ise HQ denir ve HQ su anda(2005) yalnizca tasinabilir modellerde bulunmaktadir.

Kaynak: en.wikipedia.org